Completion requirements
Μάθημα εξειδίκευσης 1
Κεφάλαιο 2: Θεωρίες και έννοιες
Ενότητα 2.3 Μελέτη περίπτωσης
Δραστηριότητα αυτοκατευθυνόμενης μάθησης:
Για να συμπληρώσετε την ώρα αυτοκατευθυνόμενης μάθησης που συνδέεται με αυτή την ενότητα, παρακαλούμε
1. διαβάστε ξανά τη Μελέτη περίπτωσης "Όταν η ποικιλομορφία δεν είναι αρκετή",
2. στη συνέχεια διαβάστε το παρακάτω κείμενο ανάλυσης και απαντήστε στις ακόλουθες ερωτήσεις/προτροπές σε ένα δικό σας κείμενο (150 λέξεις):
|
Μελέτη περίπτωσης Όταν η διαφορετικότητα ως πόρος δεν είναι αρκετή
Πηγή: (2019): Η ζωή των εκπαιδευτικών σε διαφορετικές τάξεις. OECD Working Papers, σ. 20. https://doi.org/10.1787/8c26fee5-en.
Με βάση τις εργασίες σχετικά με τις εμπειρίες των εκπαιδευτικών και τις διαδικασίες νοηματοδότησής τους σε επιλεγμένα σχολεία που χαρακτηρίζονται ως τα λεγόμενα "καυτά σημεία" ή σχολεία με υψηλές ανάγκες στην Αυστρία, η ακόλουθη αναφορά διερευνά ορισμένες από τις προκλήσεις της διαφορετικότητας στην τάξη. Μια καθηγήτρια ιστορίας και αγγλικών σε σχολείο της Βιέννης περιγράφει την ετερογένεια των μαθητών της τάξης της:
Έχω μαθητές από - ας πούμε - 12 διαφορετικές εθνικότητες. Πολλοί από αυτούς είναι από την Ινδία, μία από το Ιράν - ο πατέρας της είναι από το Ιράν, η μητέρα της είναι από το Ιράκ, υπάρχει μία από τη Σρι Λάνκα, δύο από την Κροατία, από την Πολωνία, τρεις από τη Νιγηρία, στην πραγματικότητα υπάρχουν μόνο δύο Αυστριακοί. Πολλοί από τους γονείς εργάζονται στον ΟΗΕ. Πολλά από αυτά είναι παιδιά ομογενών, παιδιά του ΟΗΕ, ή οι γονείς βρίσκονται εδώ για επαγγελματικούς λόγους. Οι περισσότεροι γονείς εργάζονται για διεθνείς οργανισμούς.
Ένας φοιτητής μου από τη Σρι Λάνκα, πήγε στο Χατζ, ξέρετε, το μουσουλμανικό προσκύνημα, και μπορούσα να πω ότι ήταν διαφορετικός, όταν επέστρεψε. Ήταν τόσο γεμάτος με πίστη όταν επέστρεψε από τη Μέκκα. Φανταστείτε, υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που περιδιαβαίνουν την Κάαμπα, και εσείς είστε μέρος αυτού, εννοώ για ένα 13χρονο παιδί. Λίγο αργότερα μελετούσαμε τις μεγάλες θρησκείες και είπα: "Λοιπόν, πες μας γι' αυτό, ήσουν εκεί". Και τότε πήρε το Ιερό του Βιβλίο, στάθηκε στη γωνία της τάξης και μας έψαλλε μια προσευχή με όλες τις κινήσεις που συνοδεύουν τις φράσεις. Όλα έγιναν τόσο ήσυχα. Στη συνέχεια μας μίλησε για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Ξεκαθάρισε πολύ καθαρά ότι δεν θα παντρευόταν ποτέ μια κοπέλα που δεν φοράει μαντίλα και ότι έπεισε τη μητέρα του και την αδελφή του να φορέσουν χιτζάμπ μετά από επέστρεψε. Είπε: "αλλιώς τα μαλλιά μιας γυναίκας θα έπαιρναν φωτιά". Τότε είπα: "Ας αλλάξουμε θέμα".
Όταν της ζητήθηκε να μοιραστεί το σκεπτικό πίσω από την απόφασή της να "αλλάξει θέμα", η δασκάλα εξηγεί:
Αυτό είναι πάντα εξαιρετικά ευαίσθητο. Ως δάσκαλος, αν του αντιμιλήσω, θα του δημιουργήσω αντίσταση και αντιπαράθεση. Θα κατέληγα να τον στριμώξω στη γωνία και ακριβώς θέλω να αποφύγω ως δάσκαλος. Αυτό δεν είναι η δουλειά μου. Δεν είμαι εδώ γι' αυτό. Δεν είναι αυτός ο ρόλος μου. Αν το άφηνα να περάσει και άφηνα τα άλλα παιδιά να αναλάβουν τη συζήτηση - βασικά δεν σκέφτηκα καν αυτή την επιλογή. Δεν έχετε απολύτως καμία ιδέα για το τι θα προκύψει. Ποτέ δεν ξέρεις. Κάποιος θα μπορούσε να σηκωθεί και να πει: "αηδίες" ή "αυτό είναι ανοησία" ή κάτι τέτοιο. Οπότε απλά το έκλεισα. Είπα: "Αρκετά προς το παρόν", γιατί είχε αρχίσει να ξεφεύγει από τον έλεγχο. Ήταν πραγματικά κάπως τρομακτικό. Ήμουν κάπως μπερδεμένος. Πρέπει να είστε τόσο προσεκτικοί. Είναι σαν να περπατάς σε ναρκοπέδιο
|
|
Μελέτη περίπτωσης - Ανάλυση Οι καθηγητές εξηγούν παραπάνω τη δυνητικά εκρηκτική σύγκρουση πεποιθήσεων και προοπτικών, καθώς ένας από τους μετανάστες μαθητές της, κινούμενος πέρα από εθνικά, πολιτισμικά και θρησκευτικά σύνορα, επηρεάζει όχι μόνο τη δική του ιδιωτική σφαίρα αλλά και το δημόσιο χώρο της τάξης (Levitt and Waters, 2002). Αυτή είναι μία από τις πολλές περιπτώσεις όπου ο κοινωνικός χώρος της τάξης αναδιαμορφώνεται μέσω της ταυτόχρονης ενσωμάτωσης των μαθητών της σε περισσότερες από μία κοινωνίες, επανεφευρίσκοντας συνεχώς τον χώρο της τάξης με απρόβλεπτους τρόπους. Τι διακυβεύεται σε αυτή και σε πολλές παρόμοιες καταστάσεις που διαμορφώνουν καθημερινά ζωές σε διαφορετικές τάξεις; Για τον εκπαιδευτικό είναι ζήτημα να κάνει τις σωστές παιδαγωγικές επιλογές, κρίσεις και αποφάσεις. Παίρνει δύο σημαντικές αποφάσεις: 1) να προσκαλούμε και να καλωσορίζουμε τη διαφορετικότητα που φέρνει ένας μαθητής στην τάξη- και το αντίστροφο, 2) να κλείσετε την ενοχλητική διαφορά που φέρνει ο μαθητής στην τάξη. Η πρώτη απόφαση του εκπαιδευτικού - να συμπεριλάβει - φαίνεται να αιτιολογείται από τη δέσμευση για ποικιλομορφία, αξιοποιώντας τη διαφορετικότητα των μαθητών ως πλεονέκτημα, εμπλουτίζοντας το πρόγραμμα σπουδών μέσω των γνώσεων, των εμπειριών ή του υπόβαθρου των μαθητών. Το είδος της διαφορετικότητας που εισάγει ο νεαρός, ωστόσο, δεν φαίνεται να εντάσσεται στη συνήθη μελέτη των παγκόσμιων θρησκειών σε ένα μάθημα ιστορίας. Η πολυμορφία που αρχικά επιδίωξε ο δάσκαλος δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί ως πόρος του αναλυτικού προγράμματος που προορίζεται να εμπλουτίσει το θέμα των μεγάλων θρησκειών. Η πιθανή αντίδραση των άλλων μαθητών καθιστά το γεγονός αρκετά "τρομακτικό", κατά την άποψη του εκπαιδευτικού, ώστε να κλείσει η συζήτηση πριν αναφλεγεί. Εδώ εμφανίζεται η δεύτερη κρίση του δασκάλου. Η απόφασή της να αλλάξει το θέμα πηγάζει από την ανησυχία της ότι αν τα πράγματα ξεφύγουν από τον έλεγχο, μπορεί να πάθει κακό ο νεαρός ή οι συμμαθητές του. Φαίνεται να υπάρχουν διάφορες πηγές παιδαγωγικής δέσμευσης που παίζουν ρόλο σε αυτή τη στιγμή στην τάξη: η υποχρέωση για πολυφωνία και ποικιλομορφία, η υποχρέωση να είμαστε ανοιχτοί σε άλλες ιδέες και προοπτικές, η υποχρέωση να φροντίζουμε και η υποχρέωση να προστατεύουμε, για να αναφέρουμε μερικές. Η παιδαγωγική υποχρέωση του εκπαιδευτικού να προλαμβάνει τη βλάβη δημιουργεί μια ικανοποιητική υποκατάσταση, η οποία αντικαθιστά τη χαμένη ικανοποίηση της πολυφωνίας και της διαφορετικότητας ως εκπαιδευτικής αρχής. [...] Οι εκπαιδευτικοί μας λένε ότι η διδασκαλία σε μια τάξη με ποικιλομορφία είναι πολύ πιο σύνθετη και περίπλοκη από το να έχουμε μια θετική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα και να την αξιοποιούμε ως πόρο.
Πηγή: (2019): Η ζωή των εκπαιδευτικών σε διαφορετικές τάξεις. OECD Working Papers, σ. 21. https://doi.org/10.1787/8c26fee5-en.
|
· Ποιες παιδαγωγικές δεσμεύσεις (για τη διαφορετικότητα, την ασφάλεια, την πολυφωνία κ.λπ.) θεωρείτε πιο δύσκολο να τηρήσετε στην πρακτική σας; Πώς θα μπορούσατε να ενισχύσετε την ικανότητά σας να διαχειρίζεστε αυτές τις δεσμεύσεις;
Περαιτέρω ανάγνωση
Αυτή η μελέτη περίπτωσης δείχνει τον πολύπλοκο και διαφοροποιημένο ρόλο ενός εκπαιδευτικού στην πλοήγηση στη διαφορετικότητα εντός της τάξης, ιδίως όταν αντιμετωπίζει διαφωνίες και καταστάσεις σύγκρουσης. Ο εκπαιδευτικός αντιμετωπίζει μια δύσκολη κατάσταση όπου πρέπει να ισορροπήσει πολλαπλές παιδαγωγικές δεσμεύσεις, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης της διαφορετικότητας, της συμπερίληψης διαφορετικών προοπτικών και της ενθάρρυνσης των μαθητών να αναπτύξουν κριτική συνείδηση και να αμφισβητήσουν τις καταπιεστικές κοινωνικές δομές .
Επισημαίνει ένα συγκεκριμένο περιστατικό όπου ένας μαθητής εισάγει μια προοπτική που αμφισβητεί την αρχική εμπλοκή του καθηγητή στην αξιακή διαφορετικότητα. Το πρώτο ένστικτο του εκπαιδευτικού είναι να συμπεριλάβει την προοπτική του μαθητή ως μέρος μιας ευρύτερης εμπλοκής για τον εμπλουτισμό του προγράμματος σπουδών με ποικίλες απόψεις. Ωστόσο, γρήγορα συνειδητοποιεί ότι ο μαθητής μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις είτε από άλλους μαθητές, που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε σύγκρουση, είτε ο ίδιος ο εκπαιδευτικός θα αναγκαστεί να αντιταχθεί στον μαθητή λόγω των διασταυρούμενων αξιών, κανόνων και πολιτικών που θέλει ή πρέπει να τηρήσει. Ως αποτέλεσμα, αποφασίζουν να κλείσουν τη συζήτηση για να αποτρέψουν οποιαδήποτε σύγκρουση
Η απόφαση αυτή καταδεικνύει την ένταση που δημιουργούν η συμπερίληψη και η πολυμορφία μέσα από στιγμές σύγκρουσης και διαμάχης. Η επιλογή του εκπαιδευτικού αντικατοπτρίζει ότι η διδασκαλία σε μια τάξη που χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία δεν έχει να κάνει απλώς με τη θετική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα. Αντίθετα, περιλαμβάνει τη λήψη σύνθετων, συχνά δύσκολων αποφάσεων που απαιτούν προσεκτική εξέταση των πιθανών συνεπειών της συμπερίληψης ή του αποκλεισμού προοπτικών. Η εκπαιδευτικός πρέπει να σταθμίσει τις υποχρεώσεις της απέναντι στην πολυμορφία, καταδεικνύοντας την περίπλοκη και ενίοτε αντιφατική φύση της θέσπισης της πολυμορφίας στην εκπαιδευτική πρακτική.
Εν τέλει, υποδηλώνει ότι η διδασκαλία σε μια τάξη με ποικιλία απαιτεί κάτι περισσότερο από την απλή τήρηση μιας "ατζέντας για την πολυμορφία"- απαιτεί βαθιά κατανόηση των πολυπλοκότητας και την ικανότητα να περιηγηθεί κανείς σε αυτές τις προκλήσεις με ευαισθησία και διορατικότητα - ή όπως αναφέρθηκε στο προηγούμενο κεφάλαιο, με "τακτ".
Μπορούμε έτσι να εντοπίσουμε ότι οι διαφορετικές παιδαγωγικές πράξεις του εκπαιδευτικού μπορούν να οδηγήσουν σε διασταυρούμενα και αντικρουόμενα αποτελέσματα. Αυτές οι πολυπλοκότητες μπορεί να οδηγήσουν σε δύσκολες αποφάσεις, οι οποίες οι ίδιες πλαισιώνονται μέσα σε ασυνείδητες (φυλετικές ή/και θρησκευτικές) αφηγήσεις.
Στη μελέτη περίπτωσης, ο καθηγητής φαίνεται να τερμάτισε τη συζήτηση επειδή αυτή εξελισσόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ των θρησκευτικών πεποιθήσεων της μαθήτριας και του φεμινισμού. Σύμφωνα με την Spivak, η διδασκαλία είναι εγγενώς πολιτική και η παιδαγωγική εμπλοκή δεν αφορά απλώς την αποτελεσματική απόδοση του περιεχομένου. Περιλαμβάνει επίσης την εμπλοκή των μαθητών στην κριτική σκέψη σχετικά με τη θέση τους στον κόσμο και τις παγκόσμιες ανισότητες που υπάρχουν. Αυτό περιλαμβάνει την καλλιέργεια μιας κριτικής συνείδησης στους μαθητές, ενθαρρύνοντάς τους να αμφισβητούν τις κυρίαρχες αφηγήσεις και να εξετάζουν τις προοπτικές εκείνων που βρίσκονται στο περιθώριο
Έτσι, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου ο μαθητής θα αισθάνεται ελεύθερος να εκφραστεί, αλλά και θα ενθαρρύνεται να ασχοληθεί με τις δικές του αφηγήσεις (και ηγεμονίες) από άλλες οπτικές γωνίες. Επομένως, η παιδαγωγική εμπλοκή περιλαμβάνει τη συνεχή επίγνωση και ανταπόκριση στην "ετερότητα" των μαθητών - τις διαφορετικές καταβολές τους και τους τρόπους με τους οποίους οι κυρίαρχες πολιτισμικές αφηγήσεις θα τους αποκλείσουν ή θα τους παραποιήσουν, αλλά και τους ίδιους που συμμετέχουν σε αυτές.
Οι αίθουσες διδασκαλίας είναι συχνά χώροι αναπαραγωγής ηγεμονικών ιδεών. Ως εκ τούτου, ένας αφοσιωμένος δάσκαλος πρέπει να γνωρίζει τους τρόπους με τους οποίους η εκπαίδευση μπορεί είτε να ενισχύσει είτε να αντισταθεί σε αυτές τις κυρίαρχες ιδεολογίες. Η παιδαγωγική εμπλοκή, σε αυτό το πλαίσιο, περιλαμβάνει μια συνειδητή προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η εκπαίδευση ως μέσο για τη διατάραξη των ηγεμονικών προτύπων και την προώθηση εναλλακτικών τρόπων σκέψης.
Επιπλέον, η παιδαγωγική εμπλοκή σε αυτό το πλαίσιο σημαίνει επίσης ότι είναι αναστοχαστική - δηλαδή, ο εκπαιδευτικός πρέπει να αναστοχάζεται συνεχώς σχετικά με τις δικές του προκαταλήψεις, υποθέσεις και τη δυναμική της εξουσίας που είναι εγγενής στη σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή. Αυτό σημαίνει ότι είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η αντιληπτή αντιπαράθεση μεταξύ των θρησκευτικών πεποιθήσεων του μαθητή και του φεμινισμού μπορεί να είναι περισσότερο θέμα ερμηνείας παρά συνειδητής σύγκρουσης. Ως εκπαιδευτικοί και παρατηρητές, φέρνουμε τις δικές μας προκαταλήψεις, πολιτισμικούς φακούς και υποθέσεις στις αλληλεπιδράσεις στην τάξη. Η αντιληπτή ένταση μπορεί να προέρχεται από τις δικές μας προκαταλήψεις σχετικά με το ασυμβίβαστο ορισμένων συστημάτων. Ωστόσο, για τον εμπλεκόμενο μαθητή, η αλληλεπίδραση μπορεί να μην βιώνεται απαραίτητα ως τέτοια. Μπορεί να θεωρούν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και τις φεμινιστικές αρχές ως συνυπάρχουσες στην ατομική τους βιωμένη εμπειρία.
- 4 September 2025, 7:58 AM
- 4 September 2025, 7:58 AM